Tam, gdzie cisza mówi modlitwą – Święta Góra Grabarka i opowieści zapisane w krzyżach
Święta Góra Grabarka
Miejsce mistyczne, nieco tajemnicze, budzące cichy respekt. Skłania do zatrzymania się i przypomina o pokorze. To także przestrzeń niezliczonych pielgrzymek i tysięcy krzyży, a każdy krzyż, to czyjaś prośba, modlitwa, nadzieja – każdemu inna, każdemu ważna!
Na Podlasiu wiele jest cerkwi, kapliczek, świętych obrazów, lecz Grabarka pozostaje miejscem wyjątkowym, wypełnionym ciszą, modlitwą i duchową siłą, do którego od pokoleń pielgrzymują wierni szukający nadziei i ukojenia.
Pod samą Górę można wygodnie dotrzeć różnymi środkami transportu, zarówno rowerem, samochodem osobowym, jak i busem czy autokarem. Na miejscu znajduje się przestronny parking, który ułatwia organizację wizyty nawet przy większym ruchu pielgrzymkowym.
W okolicy często można natknąć się na niewielkie stragany i stoiska, gdzie sprzedawane są lokalne wyroby, przede wszystkim regionalne miody, tradycyjne chleby oraz inne domowe smakołyki, które stanowią miły dodatek do odwiedzin tego wyjątkowego miejsca.
Tuż przy parkingu znajduje się źródełko wraz ze studnią, z której można napić się świętej wody lub nabrać ją do butelek, by następnie zabrać ze sobą i podzielić się nią z bliskimi.
Wokół terenu rozciąga się mur, a po przekroczeniu bramy trzeba pokonać kilkadziesiąt kamiennych schodów prowadzących na szczyt. Wchodząc schodami stopniowo pojawiają się wszechobecne krzyże. Choć przestrzeń nie jest rozległa, ich liczba robi ogromne wrażenie. Różnią się wielkością i tworzywem wykonania, od dużych, solidnych konstrukcji po niewielkie, splecione z patyków i sznurków. Stoją pojedynczo lub w skupiskach, często będących świadectwem wspólnej pielgrzymki. Ich ilość zachwyca i porusza, a każdy krzyż niesie ze sobą osobistą intencję i cichą, często niewypowiedzianą historię.
Na szczycie góry wznosi się drewniana cerkiew prawosławna pw. Przemienienia Pańskiego, dopełniająca duchowego charakteru tego miejsca.
Ponadto znajdują się tam:
– Cerkiew Ikony Matki Bożej „Wszystkich Strapionych Radość”
– Monaster Świętych Marty i Marii
– Dom Pielgrzyma (przeznaczony dla osób przybywających na dłużej, szczególnie podczas świąt),
– kaplice
– cmentarz
– a przede wszystkim las krzyży, tysiące przynoszonych przez wiernych krzyży, które są najbardziej charakterystycznym elementem tego miejsca.
Całość tworzy spójną przestrzeń modlitwy, skupienia i życia religijnego, wykraczającą poza samą cerkiew i nadającą temu miejscu wyjątkowy, niemal symboliczny wymiar.
Od czego się zaczęło? Rok 1710 – epidemia cholery i cudowne uzdrowienia na Świętej Górze Grabarce
Historia Góry nabrała szczególnego znaczenia w 1710 roku, gdy Podlasie dotknęła epidemia cholery. Tysiące mieszkańców i wiele wsi całkowicie wyludniło się, a kto miał siłę, uciekał z terenów objętych zagrożeniem. Dziesiątki niepochowanych ciał leżały na ulicach. I w tym samym czasie (według przekazów), pewien starzec miał objawienie we śnie, że ratunku należy szukać na pobliskim wzgórzu. Wierni posłuchali tego głosu, podążali tam z krzyżami, modlili się, obmywali wodą ze źródełka i pili ją, prosząc o ocalenie. Jak podaje kronika parafii w Siemiatyczach, uzdrowienie znalazło wówczas około 10 tysięcy osób.
Pierwsza kaplica
W podzięce za ten cud wzniesiono drewnianą kaplicę p.w. Przemienienia Pańskiego. Pod koniec XIX w. budowli zaczęła zagrażać ruina, dlatego począwszy od 1884 r. poddana została gruntownym remontom, przez lata była rozbudowywana i odnawiana. Na miejscu starej kaplicy stanęła praktycznie nowa cerkiew Przemienienia. Zbudowano nowe ściany, sufit, podłogę, fundamenty, dach i ikonostas, poszerzono cerkiew. Remont zakończył się w 1895 r. (kaplica została podpalona, o czym będzie w dalszej treści).
Powstanie klasztoru
W 1947 roku na Świętej Górze powstał też pierwszy po wojnie prawosławny żeński klasztor świętych Marty i Marii. Od tego czasu dzieje tego miejsca są nierozerwalnie związane z życiem wspólnoty monastycznej. Siostry (w języku cerkiewnym nazywa się je często: monaszkami lub ogólnie określa jako mniszki, czyli kobiety żyjące w klasztorze ) modlą się i troszczą o to wyjątkowe sanktuarium.
1950 r. Początek budowy cerkwi „Wszystkich Strapionych Radość”.
Na Świętej Górze w drewnianej cerkwi przebywały siostry a cerkiew zaczęła pełnić rolę ich domu. Zimą nocowały na cerkiewnej dzwonnicy, a w szczególnie mroźnych okresach szukały schronienia u pobliskich mieszkańców. W 1950 r. rozpoczęto budowę nowej, ogrzewanej cerkwi wraz z przylegającymi do niej celami dla sióstr.
Budowy zakończyła się w 1956 r. W dniu 06.11.1956 r. Jego Eminencja Metropolita Makary wyświęcił nową cerkiew ku czci ikony Bogurodzicy Wszystkich Strapionych Radość (Wsiech Skorbiaszczych Radost’).
Cerkiew pw. Wszystkich Strapionych Radość na Świętej Górze Grabarce
1977 r. Początek budowy nowego domu zakonnego.
1980 r. Pierwsza Paschalna Pielgrzymka Młodzieży.
1990 r. Pożar cerkwi Przemienienia Pańskiego.
Niestety Świątynia w nocy 12 na 13 lipca 1990 r. została podpalona i stuletnia cerkiew Przemienienia Pańskiego spłonęła doszczętnie.
Jeszcze w tym samym roku podczas święta Przemienienia 19 sierpnia wbudowano kamień węgielny pod budowę nowej świątyni.
1998 r. Wyświęcenie nowej cerkwi Przemienienia Pańskiego.
17 maja 1998 r. J. E. Metropolita Warszawski i całej Polski Sawa wyświęcił odbudowaną cerkiew Przemienienia. Nowa cerkiew wyglądem nawiązuje do świątyni spalonej. Jest już murowana i bardziej przestronna.
Cerkiew Przemienienia Pańskiego
1999 r. Początek budowy muru wokół Świętej Góry.
Budowa muru rozpoczęła się właściwie w 1998 r., kiedy po wyświęceniu cerkwi Przemienienia metropolita Sawa zwrócił się do wiernych z prośbą, aby tak jak niosą krzyże na święto Przemienienia, nieśli ze sobą kamienie, które będą chronić święte i cenne dla wszystkich miejsce. Symboliczne kamienie nieśli pielgrzymi, przywozili wierni, pomagali przedsiębiorcy. Mur długości 800 m i kamienne schody prowadzące od źródełka do cerkwi Przemienienia ukończone zostały w 2001 r.
Święta Góra otoczona u podnóża kamiennym 800-metrowym murem
Kamienne schody prowadzące od źródełka do cerkwi
2000 r. Uroczystości z okazji 2000 lat chrześcijaństwa. Przybycie kopii cudotwórczej Iwierskiej Ikony Bogurodzicy.
Od 2000 roku znajduje się tu także Iwierska Ikona Matki Bożej, napisana na Górze Athos i podarowana z okazji 2000-lecia chrześcijaństwa.
W święto Przemienienia Pańskiego 19 sierpnia 2000 r. na Świętej Górze Grabarce odbyły się główne uroczystości związane z wielkim jubileuszem chrześcijaństwa. 18 sierpnia (w dzień przed Świętem Przemienienia) przybyła na Górę kopia cudotwórczej Iwierskiej Ikony Bogurodzicy napisana w monasterze św. Mikołaja Burazery na Świętej Górze Atos. Od tej pory Bogurodzica w Jej Iwierskiej ikonie nieustannie przebywa i w szczególny sposób otacza opieką Świętą Górę Grabarkę.
21.06.2003 r. Położenie kamienia węgielnego pod budowę nowego Domu Gościnnego.
W 2003r przed siostrami i wszystkimi wiernymi Prawosławnej Cerkwi w Polsce stanęło nowe, trudne i kosztowne zadanie: z błogosławieństwa J. E. Metroplolity Warszawskiego i całej Polski Sawy rozpoczęto budowę domu gościnnego, miejsca, w którym będzie można przyjąć tak licznie przybywających na Świętą Górę gości i pielgrzymów. 19.08.2010 r. Dom Gościnny został poświęcony.
„Góra Krzyży”
Święta Góra Grabarka nazywana jest niekiedy „Górą Krzyży”. Tysiące ustawionych krzyży wokół cerkwi Przemienienia Pańskiego to krzyże przynoszone z modlitwą o pomoc w różnych trudnych sytuacjach życiowych: chorobach, nieszczęściach, z prośbą o pokój dla dusz zmarłych. Często są to też krzyże dziękczynne. Ludzie przynoszą je od 1710 r. Liczba nowych krzyży wzrasta szczególnie w okresie przed świętem Przemienienia, gdy na Świętą Górę docierają liczne pielgrzymki. Jednak prawie każdego dnia ktoś przybywa tu z modlitwą, pozostawiając swój krzyż. Pod widzialnymi krzyżami kryją się ludzkie, „życiowe krzyże”: troski, radości, cierpienia, które pielgrzymi pozostawiając na Górze, oddają w ręce Bogu. Na licznych krzyżach widnieją imiona i intencje, z powodu których ustawiono krzyż.
Na wielu krzyżach widnieje napis: „SPASI I SOCHRANI”, co znaczy: „Zbaw i zachowaj”, oraz: „NIKA”- „Zwycięzca”.
Każdy w potrzebie może przyjechać tu ze swoim krzyżem, pytając przed liturgią monaszki o możliwość poświęcenia, następnie można go zostawić w dowolnym miejscu obok innych krzyżyków.
Źródełko
U podnóża Góry znajduje się cudowne źródełko. To właśnie ci, którzy tu umyli się i napili się wody, zostali ocaleni z epidemii cholery w 1710 r. Do dziś ludzie przychodzą tu i obmywają chusteczkami swoje chore i obolałe miejsca (chusteczki składa się później w wyznaczanym miejscu), piją wodę ze studni i zabierają ją do domów.
W 1910 r., w dwusetną rocznicę, cudu zbudowano nad źródełkiem okrągłe zadaszenie. Obecnie studnia otoczona jest nową kapliczką z 2001 r. Zgodnie z prawosławną tradycją wodę święci się kilka razy w roku. Wielkie Poświęcenie odbywa się w przeddzień i w samo święto Chrztu Pańskiego.
Studnia cudownego źródełka
Cudowne źródełko u podnóża Góry
Kiedy obchodzi swoje święto?
Najwięcej pielgrzymów przybywa tutaj podczas święta Przemienienia Pańskiego (18/19 sierpnia), jednak Grabarka żyje przez cały rok, goszcząc zarówno wiernych, jak i turystów szukających wyciszenia. W czasie tego najważniejszego święta na wzgórze napływają tysiące ludzi, zmęczonych, cierpiących, chorych, ale też zdrowych, nie tylko wyznania prawosławnego, lecz również katolików i osoby innych tradycji religijnych. Wiele z nich przybywa z głęboką wiarą i nadzieją na duchowe lub fizyczne uzdrowienie.
Historycy wiążą św. Górę z kultem ikony Spasa (Zbawiciela). Powszechnie znana cudotwórcza ikona Zbawiciela znajdowała się w pobliskim Mielniku. Kult Spasa trwa jednak do dziś, a ludzie udając się na święto Przemienienia mówią: „jedziemy na Spasa”. Pielgrzymi zostawiając krzyże, modlą się „idąc” na kolanach wokół cerkwi. Potem schodząc z góry zatrzymują się przy strumyku, moczą w jego wodzie chusteczki, przemywają twarze i bolące miejsca. Potem zostawiają je przy strumieniu albo wieszają na gałęziach drzew. Symbolizują one pozostawione przez pielgrzymów troski, choroby i cierpienia. A jeśli ktoś nie może osobiście dotrzeć na Świętą Górę wysyła „karteczkę” z imionami e-mailem. Jedni proszą dla żywych „o zdrawii” (o zdrowie), inni dla zmarłych „o upokojenii” (o pokój duszy).
Mimo ogromnej liczby pielgrzymów panuje tam niezwykła atmosfera spokoju, bez hałasu, chaosu czy krzyku. Tłumy wiernych otaczają cerkiew, modląc się w skupieniu, co tworzy wyjątkowy, niemal mistyczny nastrój. W sam dzień święta wejście do świątyni bywa bardzo utrudnione, dlatego wielu pielgrzymów decyduje się przybyć wcześniej, aby móc w pełni uczestniczyć w nabożeństwach i znaleźć dla siebie miejsce.
Święta Góra Grabarka to jedno z najważniejszych miejsc kultu prawosławnego w Polsce, nazywane często „prawosławną Częstochową” staje się coraz bardziej znana, a pielgrzymi przybywają coraz liczniej nie tylko z Polski. Z biegiem lat wzrasta liczba krzyży wokół cerkwi Przemienienia. To szczególne miejsce modlitwy i skupienia przyciąga wierzących nie tylko ze względu na swoją religijną rangę, ale także wyjątkową atmosferę ciszy, refleksji i duchowego przeżycia.
Źródło: http://www.grabarka.pl/